Eén dezer dagen kreeg ik een brief van een goede redacteur/vriend van mij. Hij was bij de presentatie van een boek geweest en had het eindresultaat met veel belangstelling doorgelezen. Op de eerste de beste pagina die hij opsloeg, trof hij de volgende zinsnede aan: ” …een vriendin van ons wiens werk wij zeer…”. Een vriendin en “wiens”? Dat gaat niet samen. Het had “wier” moeten zijn omdat het om een vrouw gaat. Was het gebrek aan kennis of had het te maken met slordigheid? Ik weet het niet. Ik weet wel dat sommige boeken stikken van de stijl- en spelfouten. Sommige uitgeverijen lijken nauwelijks de moeite te nemen om een goede correctie plaats te laten hebben.
Maar er is nog iets anders. Door alle fouten die we dagelijks in kranten, tijdschriften en op het net voor ogen krijgen, raakt ons woordbeeld vertroebeld. Het zou heel goed eens waar kunnen zijn dat ook correctoren en redacteuren niet meer weten wat goed en slecht is en in sommige gevallen goede taal voor “fout” aanzien doordat het niet meer in hun beeld past.
Nog niet zolang geleden beklaagde een redacteur zich schriftelijk bij mij dat hij te maken had met zoveel “type fouten”. “Type fouten”? Ik schrok ervan maar heb het Groene Boekje er toch nog maar eens op nageslagen alvorens te reageren. De juiste spelling is “typefouten”, één woord dus. Inderdaad, de correctoren weten niet meer wat correct is en “verbeteren” iets net zolang tot het onherroepelijk fout is.
Daarnaast kent een aantal redacteuren ook de vakterminologie niet eens meer. Zij halen structureel de begrippen “typefout” en “taalfout” door elkaar. Een typefout is een fout die ontstaat in één moment van onoplettendheid en zegt, op zijn hoogst, iets over de nauwlettendheid waarmee de auteur te werk is gegaan. Een taalfout ontstaat door gebrek aan taalbeheersing bij de auteur. Over het algemeen is goed te zien of een fout een taal- dan wel een typefout is. Een taalfout komt namelijk bij herhaling voor, stelselmatig elke keer. Een typefout wisselt af met goed getypte woorden of andere typefouten. Een veel gemaakte typefout van mijzelf: “ebstaan” in plaats van “bestaan”. Voor een goed onderlegde auteur is het erg frustrerend steeds te moeten horen dat hij of zij taalfouten schrijft terwijl er sprake is van niets ergers dan typefouten.
Ik heb niets tegen ontwikkelingen in de taal maar de door mij beschreven gang van zaken houdt niets meer of minder in dan een absolute taalverloedering. Ik weet het, die komt voort uit verwaarlozing van het taalonderwijs gedurende vele tientallen jaren. Jammer is het wel.
Tot schrijvens,
Kaj Elhorst
Service
www.taalunieversum.org/nieuws/1641
www.pedagogiek.net/content/artikel.php?contentID=1537&subname=Algemeen%20nieuws§ieNR
www.taalverdediging.nl/actie.htm
www.hookerman.web-log.nl/hookerman/2007/09/verloedering_de.html
www.xs4all.nl/opinie/2007/03/22/sms-taal-verloedering-verrijking
www.mens-en-maatschappij.kwero.nl/educatie/369-nieuw-ezelsbruggetje.html
In de HEMA in Osdorp, zijde uitgang Meer en Vaart, staat op de wand achter de kassa: zit goed,
looks goed.
Op de ramen bij het Reisbureau naast de ABN AMRO staan allemaal reizen aangeprezen met als opschrift: LASTMINUTES SEAT ONLY,
ONLY, All inclusive en ga zo maar door….
Je wordt er niet vrolijk van.
En wat moet ik met “backpackers”? Dat zijn toch zeker gewoon
rugzakkers(rugzaktoeristen)?
In wat voor land wonen we eigenlijk? Wanneer wordt hier eens ingegrepen. Het Nederlands hoort bovenaan te staan.
Als er geen plaats is voor Nederlands zal het overbodige Engels moeten wijken.
En dan te bedenken, dat nieuwkomers moeten inburgeren en Nederlands moeten leren.
In de HEMA in Osdorp, zijde uitgang Meer en Vaart, staat op de wand achter de kassa: zit goed,
looks goed.
Op de ramen bij het Reisbureau naast de ABN AMRO staan allemaal reizen aangeprezen met als opschrift: LASTMINUTES SEAT ONLY,
, All inclusive en ga zo maar door….
Dit vindt men “beter” klinken. Ik beschouw het als een soort ver-zieking.
Je wordt er niet vrolijk van.
En wat moet ik met “backpackers”? Dat zijn toch zeker gewoon
rugzakkers(rugzaktoeristen)?
In wat voor land wonen we eigenlijk? Wanneer wordt hier eens ingegrepen. Het Nederlands hoort bovenaan te staan.
Als er geen plaats is voor Nederlands zal het overbodige Engels moeten wijken.
En dan te bedenken, dat nieuwkomers moeten inburgeren en Nederlands moeten leren.
Ik ken nieuwkomers (wat een verschrikkelijk woord trouwens) die bij het vak Nederlands beter uit de hoek komen dan grote groepen geboren Nederlanders.
Ik zou zelf niet snel voor ‘wiens werk wij’ gaan kiezen. Bang om in belangrijke documenten taal- of stijlfouten te maken, kies dan juist voor een makkelijkere uitweg. Volgens mij heb ik mijn hele opleiding door Taalbeheersing. Hoe erg ik er ook mee kan zitten. Het sal tog nuttug sijn weetjuh.
Ik irriteer mij meer aan het verknallen van de taal door internet. En dan niet zozeer ‘weins’ maar meer: “Sal ick by ju komuh?”. En op de één of andere manier hebben sommigen ook nog eens het lef om ongepast met hoofdletters te knoeien. “DiT bEn Ik MeT mIjN lIeFjE” (Het is nog lastig om zo te tikken ook). Haha! En wat dacht je van berichten zonder ook maar een kleeeiiiin beetje interpunctie! Doe mij dan maar ‘wiens’ al is het erg slordig van de betreffende uitgeverij. Probeer je taalkundig als een held over te komen, sta je alsnog voor lul.
Daarnaast heb je nog de mensen op Hyves die lid worden van hyvesgroepen met de naam: “Ik heb een hekel aan taal- en spelfouten”. Als iemand dat doet, moet diegene heel goed opletten -naar mijn mening- wat hij of zij her en der op het internet plaatst. Want op die mensen let ik nog het meest. Een klasgenoot is daar lid van en verdomd, ze is niet eens goed in het vak Taalbeheersing. Dan sla je pas in mijn ogen een flater.
Ach taal… Het nekt ons soms allemaal.
Heb je het boek van Paulien Cornelissen gelezen “Taal is zeg maar echt mijn Ding?” Het zou verplicht moeten zijn op alle opleidingen Journalistiek! Het is in elk geval een ebstseller, zoek het maar eens op. En ja, er zijn altijd mogelijkheden tot ontsnappen . in plaats van ” wiens” kun je ook “van wie” zeggen maar “wier” bij een man of “wiens” bij een vrouw staat bespottelijk. Overigens kan “wier” wel weer als het om meervoud gaat.